Recht als tegenmacht (afscheidscollege Marc Rigaux)

Het recht vervult voor de samenleving in wezen drie functies. Het recht organiseert, het recht ordent en het recht bevrijdt. De bevrijdende of emancipatoire functie van het recht wordt mogelijk doordat het recht als open geheel functioneert. Het biedt bestendig tegengestelde belangen bescherming. Doordat het zich in het proces van tegenmachtsontwikkeling aandient als het legitimerende element bij uitstek, benadrukt het recht zijn emancipatoire opdracht. Toegepast op de verhouding tussen maatschappelijke groepen zal het recht meer dan eens de belangen van achtergestelde delen van de bevolking of van minderheden enige bescherming bieden. Hierdoor zal het hun aanspraak op ontvoogding legitimeren. Het recht bevestigt aldus zijn rol als wezenlijk bestanddeel van de tegenmachtsontwikkeling.

Dit opstel strekt ertoe uit te nodigen tot een reflectie over de grondslag, de randvoorwaarden en de perken van en aan de bevrijdende of emancipatoire functie van het recht. Een verruimd inzicht in de materie is het streefdoel. De reflectie kan enkel resultaat opleveren indien een aantal fundamentele verhoudingen onder ogen worden genomen. De relatie tussen recht, macht, belang en netwerk mag hierbij niet ontbreken. De aanspraak op emancipatie van de economisch zwakkeren fungeert in deze als toetssteen…

Het recht vervult voor de samenleving in wezen drie functies. Het recht organiseert, het recht ordent en het recht bevrijdt. De bevrijdende of emancipatoire functie van het recht wordt mogelijk doordat het recht als open geheel functioneert. Het biedt bestendig tegengestelde belangen bescherming. Doordat het zich in het proces van tegenmachtsontwikkeling aandient als het legitimerende element bij uitstek, benadrukt het recht zijn emancipatoire opdracht. Toegepast op de verhouding tussen maatschappelijke groepen zal het recht meer dan eens de belangen van achtergestelde delen van de bevolking of van minderheden enige bescherming bieden. Hierdoor zal het hun aanspraak op ontvoogding legitimeren. Het recht bevestigt aldus zijn rol als wezenlijk bestanddeel van de tegenmachtsontwikkeling.

Dit opstel strekt ertoe uit te nodigen tot een reflectie over de grondslag, de randvoorwaarden en de perken van en aan de bevrijdende of emancipatoire functie van het recht. Een verruimd inzicht in de materie is het streefdoel. De reflectie kan enkel resultaat opleveren indien een aantal fundamentele verhoudingen onder ogen worden genomen. De relatie tussen recht, macht, belang en netwerk mag hierbij niet ontbreken. De aanspraak op emancipatie van de economisch zwakkeren fungeert in deze als toetssteen…